روش دیجیتالی کردن اطلاعات نقشه در GIS (و نکات کاربردی)

رتبه: 5 ار 1 رای SSSSS
آموزش گام به گام دیجیتالی کردن اطلاعات نقشه در GIS

دیجیتالی کردن یکی از ساده ترین کارهایی است که یک متخصص GIS باید انجام دهد. زمان زیادی در GIS صرف دیجیتالی کردن داده های رستری می شود تا لایه های برداری که شما در آنالیزهایتان به کار می برید، ایجاد شوند. QGIS قابلیتهای قدرتمندی در ویرایش و دیجیتالی کردن روی صفحه دارد که در این مقاله به آنها خواهیم پرداخت.

نمای کلی کار

ما از یک نقشه توپوگرافیک رستری استفاده خواهیم کرد و چندین لایه برداری ایجاد می کنیم که عوارض اطراف پارک را نشان می دهند.

مهارتهای دیگری که یاد خواهید گرفت:

  • ساختن هرم ها برای مجموعه داده های رستری که به عملیات Zoom و Pan سرعت می بخشد.
  • کار با دیتا بیس Spatialite

به دست آوردن اطلاعات

اطلاعات زمین نیوزیلند (LINZ) نقشه های توپوگرافیک رستری را در مقیاس ۱:۵۰۰۰۰ برای سرزمین اصلی یا Mainland نیوزیلند و جزایر جزایر چاتام تهیه کرده است که در این آموزش تصویری از آن استفاده کرده ایم:

روش کار

۱-به Layer بروید، سپس روی Add Raster Layer کلیک کنید. فایل BX24_GeoTifv1-02.tif دانلود شده را جایگذاری کرده و روی Open کلیک کنید.

به Layer بروید، سپس روی Add Raster Layer کلیک کنید. فایل BX24_GeoTifv1-02.tif دانلود شده را جایگذاری کرده و روی Open کلیک کنید.

۲-این فایل، یک فایل رستری بزرگ است و احتمالا متوجه شده اید که وقتی می خواهید اطراف نقشه را بزرگ کرده و یا Pan نمایید، نقشه برای پردازش (Render) تصویر کمی زمان می برد. QGIS یک راه حل ساده برای بارگذاری بسیار سریعتر رسترها با استفاده از Image Pyramids ارائه می دهد.QGIS، کاشی های از پیش پردازش شده ای را در رزولوشن های مختلف می سازد و اینها به جای رستر کامل به شما ارائه می شوند. این امکان جهت یابی، نقشه را سریع و پاسخگو می کند. روی لایه BX24_GeoTifv1-02 راست کلیک کرده و Properties را انتخاب نمایید.

روی لایه BX24_GeoTifv1-02 راست کلیک کرده و Properties را انتخاب نمایید.

۳-زبانه Pyramids را انتخاب کنید. کلید Ctrl را نگه داشته و تمام رزولوشن های ارائه شده از Resolutions panel را انتخاب کنید. بقیه گزینه ها را در حالت پیشفرض رها کنید و رویBuild pyramids کلیک کنید. پس از طی این مراحل، روی Ok کلیک کنید.

زبانه Pyramids را انتخاب کنید. کلید Ctrl را نگه داشته و تمام رزولوشن های ارائه شده از Resolutions panel را انتخاب کنید.

۴-به پنجره اصلی QGIS برگردید، از ابزار Zoom برای مکان یابی ناحیه Hagley Park در Christchurch استفاده کنید. این همان پارکی است که قرار است دیجیتالی کنیم.

به پنجره اصلی QGIS برگردید، از ابزار Zoom برای مکان یابی ناحیه Hagley Park در Christchurch استفاده کنید

۵-قبل از شروع، لازم است Digitizing Options را تنظیم کنیم. به Settings بروید، و سپس روی Options کلیک کنید.

قبل از شروع، لازم است Digitizing Options را تنظیم کنیم. به Settings بروید، و سپس روی Options کلیک کنید.

۶-زبانه Digitizing در دیالوگ Options را انتخاب کنید. Default snap mode را رویTo vertex and segment تنظیم کنید. این گزینه به شما این امکان را می دهد تا به نزدیکترین راس یا پاره خط برسید. من ترجیح می دهم Default snapping tolerance و Search radius for vertex edits را هم به جای یکای نقشه، روی پیکسل تنظیم کنم. این اطمینان حاصل می شود که فاصله چسباندن صرفنظر از مقدار زوم، ثابت می ماند. ممکن است شما مقداری مناسب با رزولوشن صفحه نمایش کامپیوترتان انتخاب کنید. روی Ok کلیک کنید.

زبانه Digitizing در دیالوگ Options را انتخاب کنید. Default snap mode را رویTo vertex and segment تنظیم کنید.

۷-حالا آماده هستیم تا دیجیتالی کردن را شروع کنیم. ابتدا یک لایه برای جاده ایجاد می کنیم و جاده های اطراف پارک را دیجیتالی می کنیم. Layer را انتخاب کرده، به New رفته و سپس رویNew Spatialite Layer… کلیک کنید. همچنین ممکن است ترجیح دهید یک New Shapefile Layer ایجاد کنید. Spatialite یک دیتا بیس باز با فرمتی شبیه به فرمت ژئو دیتا بیس ESRI است. دیتا بیس Spalialite در یک فایل جدا در هارد دیسک شما قرار دارد و می تواند حاوی انواع مختلفی از داده های فضایی (نقطه، خط، چند ضلعی) و همچنین لایه های غیر فضایی یا Spatialite layer باشد. به این ترتیب، حرکت دادن آن در اطراف به جای دسته ای از فایلهای شکلی یا Shapefile بسیار آسانتر می شود. در این آموزش ما یک جفت لایه چند ضلعی و یک لایه خطی ایجاد می کنیم، بنابراین یک دیتا بیس فضایی مناسبتر خواهد بود. شما همیشه می توانید یک Spatialite layer را بارگذاری کرده و آن را به عنوان یک Shapefile یا هر فرمت دیگری که می خواهید ذخیره کنید.

New Shapefile Layer

۸-در دیالوگ New Spatialite Layer، روی دکمه … کلیک کرده و یک دیتا بیس فضایی جدید را با نام nztopo.sqlite ذخیره کنید. name Layer را به عنوان Roads انتخاب کرده و Line در Type را انتخاب کنید. نقشه توپوگرافیک پایه در EPSG:2193-NZGD 2000، CRS است، بنابراین می توانیم همان را برای لایه جاده هایمان انتخاب کنید. جعبه Create an autoincrementing primary key را تیک بزنید. با این کار یک فیلد به نام pkuid در جدول ویژگی ها ایجاد می شود. یک شناسه عددی منحصر به فرد به صورت خودکار به هر عارضه اختصاص می یابد. هنگام ایجاد یک لایه GIS، باید در مورد ویژگیهایی که هر عارضه خواهد داشت، تصمیم بگیرید. از آنجا که این یک لایه جاده ایست، ما دو ویژگی پایه خواهیم داشت یعنی Name و Class. Name را به عنوان نام ویژگی در بخش New وارد کرده و روی Add to attribute list کلیک کنید.

روی Add to attribute list کلیک کنید.

۹-به طور مشابه یک ویژگی جدید به نام Class با فرمت داده Text ایجاد کرده و روی Ok کلیک کنید.

به طور مشابه یک ویژگی جدید به نام Class با فرمت داده Text ایجاد کرده و روی Ok کلیک کنید.

۱۰-وقتی لایه بارگذاری شد، روی دکمه Toggle Editing کلیک کرده تا لایه در حالت ویرایش قرار گیرد.

وقتی لایه بارگذاری شد، روی دکمه Toggle Editing کلیک کرده تا لایه در حالت ویرایش قرار گیرد.

۱۱-روی دکمه Add feature کلیک کنید. برای افزودن یک راس جدید روی Canvas نقشه کلیک کنید. رئوس جدید را در کنار عارضه جاده ای اضافه کنید. وقتی یک بخش از جاده را دیجیتالی کردید، برای پایان دادن به عارضه راست کلیک کنید.

توجه

می توانید با چرخاندن غلطک موس، حین دیجیتالی کردن، نقشه را بزرگ یا کوچک کنید. همچنین می توانید غلطک را نگه داشته و موس را برای pan کردن در اطراف حرکت دهید.

همچنین می توانید غلطک را نگه داشته و موس را برای pan کردن در اطراف حرکت دهید.

۱۲-پس از اینکه برای پایان دادن به عارضه راست کلیک کردید، یک جعبه دیالوگ به نام Attributes ظاهر خواهد شد. در اینجه شما می توانید ویژگی های عارضه ای که جدیدا ساخته شده را وارد نمایید. از آنجا که Pkuid یک فیلد افزایشی خودکار است، شما قادر نخواهید بود یک مقدار را به طور دستی وارد کنید. آن را خالی رها کرده و نام جاده را همان چیزی که در نقشه توپوگرافی ظاهر شده، وارد کنید. به صورت اختیاری، مقداری را هم به Road Class اختصاص دهید. روی Ok کلیک کنید.

Attributes

۱۳-سبک پیشفرض لایه خطی جدید، یک خط باریک است. بیایید آن را تغییر دهیم تا بتوانیم عوارض دیجیتالی شده در Canvas را بهتر ببینیم. روی لایه Roads راست کلیک کرده و Propertiesرا انتخاب کنید.

روی لایه Roads راست کلیک کرده و Propertiesرا انتخاب کنید.

۱۴-زبانه Style در دیالوگ Layer Properties را انتخاب کنید. خطی ضخیمی مثل Primary را از Style های از پیش تعریف شده انتخاب کنید. روی Ok کلیک کنید.

زبانه Style در دیالوگ Layer Properties را انتخاب کنید. خطی ضخیمی مثل Primary را از Style های از پیش تعریف شده انتخاب کنید. روی Ok کلیک کنید.

۱۵-حالا عارضه جاده ای دیجیتالی شده را به وضوح خواهید دید. روی Save Layer Edits برای تثبیت عارضه جدید در دیسک، کلیک کنید.

حالا عارضه جاده ای دیجیتالی شده را به وضوح خواهید دید. روی Save Layer Edits برای تثبیت عارضه جدید در دیسک، کلیک کنید.

۱۶-قبل از اینکه بقیه جاده ها را دیجیتالی کنیم، آپدیت کردن سایر تنظیماتی که برای ایجاد یک لایه بدون خطا اهمیت دارند، ضروری است. به Settings رفته، روی Snapping Options… کلیک کنید.

به Settings رفته، روی Snapping Options… کلیک کنید.

۱۷-در دیالوگ Snapping Options، مربع Enable topological editing را تیک بزنید. این گزینه اطمینان حاصل می کند که مرزهای مشترک به درستی در لایه های چند ضلعی حفظ شده اند. همچنین Enable snapping on intersection را هم که به شما اجازه می دهد تا تقاطع یک لایه پس زمینه را بچسبانید (snap)، تیک بزنید.

Snapping Options

۱۸-حالا می توانید روی دکمه Add feature کلیک کرده و بقیه جاده های اطراف پارک را هم دیجیتالی کنید. حتما پس از اینکه یک عارضه جدید برای ذخیره کارتان اضافه کردید، روی Save Editor کلیک کنید. یک ابزار کارآمد برای کمک به شما در دیجیتالی کردن ابزار Node Tool است. روی دکمهNode Tool کلیک کنید.

Add feature

۱۹-وقتی node tool فعال شد، روی هر عارضه کلیک کنید تا رئوس نمایش داده شوند. روی هر راس کلیک کنید تا انتخاب شود. راس پس از انتخاب، رنگ را تغییر خواهد داد. حالا می توانید کلیک کرده و موس را برای انتقال راس بکشید. این کار وقتی موثر است که شما بخواهید تنظیمات را پس از اینکه عارضه ساخته شد، انجام دهید. شما همچنین می توانید یک راس منتخب را با کلیک کردن بر روی کلید Delete حذف کنید. (Option+Delete در ویندوز مک)

وقتی node tool فعال شد، روی هر عارضه کلیک کنید تا رئوس نمایش داده شوند

۲۰-وقتی همه جاده ها دیجیتالی شدند، روی دکمه Toggle editing کلیک کنید.

وقتی همه جاده ها دیجیتالی شدند، روی دکمه Toggle editing کلیک کنید.

۲۱-اکنون یک لایه چند ضلعی ایجاد خواهیم کرد تا مرزهای پارک را نمایش دهد. به Layer و سپس New بروید و روی New Spatialite Layer… کلیک کنید. دیتا بیس nztopo.sqlite را از فهرست آبشاری انتخاب کنید. لایه جدید را Parks بنامید. درType گزینه Polygon را انتخاب کنید. یک ویژگی جدید به نام Name بسازید. روی Ok کلیک کنید.

روی New Spatialite Layer… کلیک کنید.

۲۲-روی دکمه Add feature کلیک کرده و روی canvas نقشه کلیک کنید تا یک راس چند ضلعی اضافه شود. چند ضلعی را دیجیتالی کنید که پارک را نشان می دهد. مطمئن شوید تمام رئوس جاده را چسبانده اید تا هیچ شکافی بین چند ضلعی های پارک و خطوط جاده نباشد. برای اتمام چند ضلعی راست کلیک کنید.

روی دکمه Add feature کلیک کرده و روی canvas نقشه کلیک کنید

۲۳-نام پارک را در پنجره Attributes ظاهر شده وارد کنید.

نام پارک را در پنجره Attributes ظاهر شده وارد کنید.

۲۴-لایه های چند ضلعی تنظیمات کارآمد دیگری به نام Avoid intersections of new polygons را ارائه می دهد. به Settings و سپس Snapping Options… بروید. در ستون Avoid column و ستون مربوط به لایه Parks، مربع را تیک بزنید. روی Ok کلیک کنید.

لایه های چند ضلعی تنظیمات کارآمد دیگری به نام Avoid intersections of new polygons را ارائه می دهد.

۲۵-روی Add feature برای اضافه کردن چند ضلعی کلیک کنید. با Avoid intersections of new polygons، شما قادر خواهید بود سریعا یک چند ضلعی جدید دیجیتالی کنید، بدون اینکه نگرانی در مورد چسبیده شدن یکسره به چند ضلعی های مجاور داشته باشید.

روی Add feature برای اضافه کردن چند ضلعی کلیک کنید

۲۶-برای اتمام چند ضلعی، راست کلیک کرده و ویژگی ها را وارد کنید. به طرز جادویی چند ضلعی جدید کوچک شده و دقیقا به مرز چند ضلعی های مجاور چسبیده است! این کار هنگام دیجیتالی کردن مرزهای پیچیده در جایی که لازم نیست خیلی دقیق باشید و هنوز هم به لحاظ توپولوژیکی چند ضلعی درستی دارید، موثر است. برای پایان ویرایش لایه Parks، روی Toggle Editing کلیک کنید.

روی Toggle Editing کلیک کنید.

۲۷-حالا زمان دیجیتالی کردن یک لایه از ساختمان هاست. با رفتن به Layer، سپس New و کلیک روی New Spatialite Layer، یک لایه چند ضلعی جدید به نام Buildings بسازید.

New Spatialite Layer

۲۸-وقتی لایه Buildings اضافه شد، لایه Parks و Roads را غیر فعال کرده تا نقشه توپولوژیک پایه قابل مشاهده باشد. لایه Buildings را انتخاب کرده و روی Toggle Editing کلیک کنید.

وقتی لایه Buildings اضافه شد، لایه Parks و Roads را غیر فعال کرده تا نقشه توپولوژیک پایه قابل مشاهده باشد. لایه Buildings را انتخاب کرده و روی Toggle Editing کلیک کنید.

۲۹-دیجیتالی کردن ساختمانها هم می تواند کار دشواری باشد. همینطور افزودن رئوس به طور دستی طوریکه لبه ها عمودی باشند و یک مستطیل را شکل دهند، سخت است. ما از یک پلاگین به نام Rectangles Ovals Digitizing برای راحت تر کردن این کار استفاده خواهیم کرد.  Using Pluginsرا برای اطلاع از نحوه جستجو و نصب پلاگین ببینید. وقتی پلاگین Rectangle Ovals Digitizing نصب شد، شاهد یک نوار ابزار جدید در بالای canvas نقشه خواهید بود.

Rectangles Ovals Digitizing

۳۰-روی یک ناحیه از ساختمانها زوم کنید و روی دکمه Extent Rectangle by کلیک کنید. برای کشیدن یک مستطیل کامل، کلیک کرده و موس را بکشید. به طور مشابه بقیه ساختمانها را اضافه کنید.

روی یک ناحیه از ساختمانها زوم کنید و روی دکمه Extent Rectangle by کلیک کنید.

۳۱-خواهید دید که برخی ساختمانها عمودی نیستند. باید یک مستطیل در یک زاویه رسم کنیم تا ساختمان با رد پا (printfoot) مطابقت پیدا کند. روی Rectagle from center کلیک کنید.

روی Rectagle from center کلیک کنید.

۳۲-روی مرکز ساختمان کلیک کرده و موس را بکشید تا یک مستطیل عمودی رسم شود.

روی مرکز ساختمان کلیک کرده و موس را بکشید تا یک مستطیل عمودی رسم شود.

۳۳-به منظور مطابقت تصویر روی نقشه توپولوژیک، باید این مستطیل را بچرخانیم. ابزار چرخش در نوار ابزار Advanced Digitizing موجود است. روی یک ناحیه خالی در بخش نوار ابزار کلیک کنید و نوار ابزار Advanced Digitizing را فعال کنید.

نوار ابزار Advanced Digitizing را فعال کنید.

۳۴-روی دکمه Rotate Feature(s) کلیک کنید.

روی دکمه Rotate Feature(s) کلیک کنید.

۳۵-از ابزار Select Single feature برای انتخاب چند ضلعی که می خواهید بچرخانید، استفاده کنید. وقتی ابزار Rotate Feature(s) فعال شد، می توانید محل های تقاطع یا crosshair را در مرکز چند ضلعی ببینید. دقیقا روی آن تقاطع ها کلیک کرده و موس را ضمن نگه داشتن دکمه سمت چپش بکشید. پیش نمایشی از عارضه چرخانده شده ظاهر خواهد شد. وقتی چند ضلعی با رد پای ساختمان تراز شد، دکمه موس را رها کنید.

از ابزار Select Single feature برای انتخاب چند ضلعی که می خواهید بچرخانید، استفاده کنید.

۳۶-ویرایش های لایه را ذخیره کرده و وقتی دیجیتالی کردن تمام ساختمانها به پایان رسید، روی Toggle Editing کلیک کنید. شما می توانید لایه ها را بکشید تا ترتیب ظاهریشان تغییر کند.

روی Toggle Editing کلیک کنید.

چرب زبان

جی آی اس رو قورت بده! بدون کلاس، سرعت 2 برابر، ماندگاری 3 برابر، پولسازی عالی برای مهندسان عمران شهرسازی جغرافیا ... دانلود:

۳۷-کار دیجیتالی کردن اکنون کامل شده است. شما می توانید گزینه های مربوط به برچسب زنی و سبک را در خصوصیات لایه (Properties) دستکاری کنید تا یک نقشه زیبا از داده هایی که ایجاد کرده اید، خلق کنید.

گزینه های مربوط به برچسب زنی و سبک را در خصوصیات لایه (Properties) دستکاری کنید تا یک نقشه زیبا از داده هایی که ایجاد کرده اید، خلق کنید.

پس متوجه شدیم که دیجیتالی کردن اطلاعات نقشه در GIS (سامانه اطلاعات جغرافیایی) یعنی تبدیل عوارض موجود روی نقشه کاغذی، تصویر اسکن‌شده یا فایل رستری به داده‌های قابل ویرایش مانند نقطه، خط و پلیگون. کیفیت این مرحله مستقیماً روی تحلیل‌های بعدی اثر می‌گذارد.

17 نکته و مشکلات رایج در دیجیتالی کردن نقشه ها
روند معمول به این شکل است:

اسکن یا دریافت نقشه → زمین‌مرجع‌کردن → تعیین سیستم مختصات → ساخت لایه‌ها → ترسیم عوارض → ورود اطلاعات توصیفی → کنترل خطا → ذخیره و پشتیبان‌گیری

مثلاً در یک نقشه شهری:

  • تیر برق → نقطه
  • خیابان → خط
  • قطعه زمین → پلیگون
  • نام مالک و مساحت → اطلاعات توصیفی

1. سیستم مختصات را از ابتدا مشخص کنید

یکی از مهم‌ترین اشتباهات، شروع دیجیتایز بدون مشخص کردن سیستم مختصات است.

اگر سیستم مختصات اشتباه باشد ممکن است:

  • لایه‌ها روی هم قرار نگیرند.
  • فاصله‌ها اشتباه شوند.
  • مساحت‌ها نادرست محاسبه شوند.
  • داده هنگام انتقال به پروژه دیگر جابه‌جا شود.

پس قبل از ترسیم مشخص کنید نقشه در چه سیستم مختصاتی قرار دارد.

2. Georeferencing را با دقت انجام دهید

اگر نقشه شما تصویر اسکن‌شده است، ابتدا باید آن را زمین‌مرجع یا Georeference کنید.

برای این کار نقاطی را انتخاب کنید که مختصات واقعی آن‌ها مشخص باشد.

نقاط کنترل بهتر است:

  • در کل نقشه پخش شده باشند.
  • فقط در یک گوشه متمرکز نباشند.
  • روی عوارض واضح قرار بگیرند.
  • مختصات قابل اعتماد داشته باشند.

زمین‌مرجع ضعیف باعث می‌شود کل عملیات دیجیتالی کردن از ابتدا خطا داشته باشد.

3. مقیاس نقشه را در نظر بگیرید

نباید از یک نقشه کوچک‌مقیاس انتظار دقت بسیار بالا داشت.

مثلاً اگر نقشه اصلی در مقیاس:

1:25000

تهیه شده باشد، زوم بسیار زیاد و ترسیم جزئیات چندسانتی‌متری معنی زیادی ندارد.

دقت دیجیتایز نباید بیشتر از دقت منبع اولیه فرض شود.

4. بیش از حد زوم نکنید

در زمان ترسیم، زوم زیاد ممکن است باعث شود نقاط زیادی روی خطوط قرار دهید.

نتیجه:

  • فایل سنگین‌تر می‌شود.
  • ویرایش سخت‌تر می‌شود.
  • هندسه پیچیده می‌شود.

فقط در محل‌هایی که تغییر جهت واقعی وجود دارد، رأس ایجاد کنید.

5. از Snapping استفاده کنید

Snapping یا چسباندن هندسی یکی از مهم‌ترین ابزارهای دیجیتایز است.

مثلاً دو خط خیابان باید دقیقاً به یکدیگر متصل شوند.

بدون Snapping ممکن است فاصله‌ای بسیار کوچک بین آن‌ها باقی بماند که با چشم دیده نشود اما در تحلیل شبکه مشکل ایجاد کند.

6. Overshoot و Undershoot را کنترل کنید

دو خطای بسیار رایج در خطوط:

Overshoot:
خط از نقطه اتصال عبور کرده است.

Undershoot:
خط قبل از رسیدن به خط دیگر متوقف شده است.

این خطاها در شبکه‌های:

  • خیابان
  • رودخانه
  • لوله
  • شبکه آب و برق

مشکل زیادی ایجاد می‌کنند.

7. پلیگون‌ها نباید شکاف داشته باشند

در نقشه قطعات زمین یا کاربری اراضی، بین پلیگون‌های مجاور نباید بدون دلیل فضای خالی وجود داشته باشد.

این فضاهای باریک را معمولاً Sliver یا شکاف باریک می‌نامند.

استفاده صحیح از Snapping و قواعد توپولوژی تا حد زیادی این مشکل را کم می‌کند.

8. همپوشانی ناخواسته پلیگون‌ها را بررسی کنید

اگر دو قطعه زمین مستقل هستند، نباید قسمتی از آن‌ها روی هم قرار گیرد.

در GIS می‌توانید قواعد توپولوژی تعریف کنید؛ مثلاً:

Polygons Must Not Overlap

یعنی پلیگون‌ها نباید روی هم قرار بگیرند.

9. Topology را جدی بگیرید

Topology یا توپولوژی روابط هندسی بین عوارض را کنترل می‌کند.

مثلاً:

  • قطعات زمین نباید همپوشانی داشته باشند.
  • بین قطعات نباید شکاف باشد.
  • خطوط شبکه باید به هم متصل باشند.
  • نقطه شیر آب باید روی خط شبکه آب قرار بگیرد.

کنترل توپولوژی یکی از مهم‌ترین مراحل کنترل کیفیت داده است.

10. عوارض را در لایه‌های مناسب قرار دهید

همه اطلاعات را داخل یک لایه نریزید.

مثلاً بهتر است لایه‌های جدا داشته باشید:

  • Roads
  • Buildings
  • Parcels
  • Rivers
  • Wells

یا معادل فارسی آن‌ها.

این روش مدیریت و تحلیل پروژه را بسیار ساده‌تر می‌کند.

11. نوع هندسه را درست انتخاب کنید

قبل از ساخت لایه مشخص کنید عارضه از چه نوعی است.

عارضه نوع مناسب
چاه نقطه
جاده خط
رودخانه خط
ساختمان پلیگون
قطعه زمین پلیگون
ایستگاه هواشناسی نقطه

انتخاب نوع هندسه اشتباه بعدها تحلیل را سخت می‌کند.

12. اطلاعات توصیفی را هم‌زمان کنترل کنید

دیجیتایز فقط ترسیم شکل نیست.

هر عارضه معمولاً اطلاعاتی دارد؛ مثلاً برای قطعه زمین:

  • کد قطعه
  • مالک
  • کاربری
  • مساحت
  • منطقه

بهتر است ساختار جدول اطلاعات توصیفی را قبل از شروع مشخص کنید.

13. نوع فیلدها را درست تعیین کنید

مثلاً:

  • نام → Text
  • تعداد → Integer
  • مساحت → Decimal
  • تاریخ → Date

قرار دادن اطلاعات عددی در فیلد متنی ممکن است بعداً محاسبات را مشکل کند.

14. نام‌گذاری یکسان داشته باشید

اگر یک کاربری را یک بار:

Residential

یک بار:

residential

و بار دیگر:

مسکونی

وارد کنید، تحلیل داده سخت می‌شود.

بهتر است از مقادیر استاندارد یا فهرست انتخابی استفاده شود.

15. Duplicate یا عوارض تکراری را بررسی کنید

گاهی یک خط، نقطه یا پلیگون دو بار رسم می‌شود.

این خطا می‌تواند باعث:

  • شمارش اشتباه
  • محاسبه مساحت غلط
  • نتایج نادرست تحلیل

شود.

بعد از پایان کار، عوارض تکراری را بررسی کنید.

16. هندسه‌های خراب را اصلاح کنید

گاهی پلیگون‌ها یا خطوط دارای هندسه نامعتبر می‌شوند.

نشانه‌ها:

  • پلیگون عجیب
  • خطوط خودمتقاطع
  • حفره‌های ناخواسته
  • خطا در محاسبه مساحت

در نرم‌افزارهای GIS ابزارهایی برای بررسی و تعمیر هندسه وجود دارد.

17. لبه نقشه‌های مجاور را کنترل کنید

اگر چند Sheet یا نقشه مجاور را جداگانه دیجیتایز می‌کنید، عوارض مرزی باید دقیقاً ادامه یکدیگر باشند.

این فرایند را معمولاً Edge Matching یا تطبیق لبه‌ها می‌نامند.

اگر این مرحله انجام نشود، جاده یا رودخانه در مرز دو نقشه قطع می‌شود.

18. کیفیت تصویر منبع مهم است

نقشه اسکن‌شده با کیفیت پایین ممکن است:

  • خطوط محو داشته باشد.
  • نوشته‌ها ناخوانا باشند.
  • اعوجاج داشته باشد.
  • مرزها مشخص نباشند.

در چنین شرایطی باید خطای منبع را در نظر گرفت و از حدس زدن بیش از حد خودداری کرد.

19. مرتب ذخیره کنید

در پروژه‌های طولانی دیجیتایز:

Ctrl + S

را مرتب استفاده کنید.

همچنین نسخه‌های جداگانه داشته باشید:

project_01

project_02

project_final

تا در صورت خرابی فایل بتوانید به نسخه قبل برگردید.

20. کنترل کیفیت نهایی انجام دهید

قبل از تحویل داده این موارد را بررسی کنید:

  • سیستم مختصات درست است؟
  • لایه‌ها کامل هستند؟
  • عارضه تکراری نداریم؟
  • خطوط قطع نشده‌اند؟
  • پلیگون‌ها شکاف یا همپوشانی ندارند؟
  • جدول اطلاعات ناقص نیست؟
  • نام‌ها و کدها استاندارد هستند؟
  • هندسه‌ها معتبر هستند؟

مشکلات رایج و راه‌حل

مشکل راه‌حل
لایه‌ها روی هم نمی‌افتند بررسی سیستم مختصات و Georeferencing
خطوط به هم وصل نیستند فعال کردن Snapping
بین پلیگون‌ها شکاف است کنترل Topology
پلیگون‌ها همپوشانی دارند قواعد توپولوژی و اصلاح هندسه
فایل بسیار سنگین شده کاهش رأس‌های غیرضروری
مساحت اشتباه است بررسی سیستم مختصات و هندسه
اطلاعات تکراری است کنترل Duplicate
ادامه جاده در نقشه بعدی قطع شده Edge Matching
جدول داده نامنظم است استانداردسازی فیلدها و مقادیر

قاعده مهم

برای دیجیتالی کردن حرفه‌ای فقط به ظاهر نقشه اعتماد نکنید. روند مناسب این است:

منبع معتبر → مختصات صحیح → Snapping → دیجیتایز → اطلاعات توصیفی → Topology → کنترل کیفیت

در GIS یک خطای کوچک هندسی ممکن است در تحلیل شبکه، محاسبه مساحت یا تصمیم‌گیری نهایی به خطای بزرگ تبدیل شود؛ بنابراین کنترل کیفیت تقریباً به اندازه خود دیجیتایز اهمیت دارد.

profile name
سریع آسان

بخندید کتاب بخونید و خوب باشید تا جامعه مون به آرامش برسه. لطفا ! هر سوالی دارید در بخش نظرات مطرح کنید. ما یا سایر هموطنان عزیز پاسخ خواهیم داد. برای کمک به سایت ما و گسترش آموزش در بین هموطنان، در سایتها، وبلاگ ها و شبکه های اجتماعی لینک سایت ما را درج کنید.

مطالب پیشنهادی برای شما

محصولات مرتبط

مشاهده همه

دیدگاهتان را بنویسید

1 2 3 4 5

1 نظر درباره «روش دیجیتالی کردن اطلاعات نقشه در GIS (و نکات کاربردی)»

  • وحید زاده هریس
    وحید زاده هریس آیا این دیدگاه مفید بود ؟

    با تشکر از سایت خوب شما، بنده دانشجوی دکتری باستان شناسی دوره اسلامی هستم، برای بخشی از رساله خودم میخواستم از شما راهنمایی و مشاوره بگیرم، اونم اینکه بنده برای مکان یابی بناهای تاریخی در ark gis از نظر موقعیت مکانی، ارتفاع از سطح دریا، موقعیت مکانی ابنیه تاریخی از نظر آب و هوایی، باید از کدام فرمت برنامه gis استفاده کنم

    پاسخ
مشاهده همه نظرات
سبد خرید
سبد خرید شما خالی است
× جهت نصب روی دکمه زیر در گوشی کلیک نمائید
آی او اس
سپس در مرحله بعد برروی دکمه "Add To Home Screen" کلیک نمائید